MENDEL GENETİĞİ

GEN:Karaktere etki eden DNA parçasıdır.

ALEL GEN:Biri anneden biri babadan gelen aynı karaktere etki eden genlerdir.

HOMOZİGOT(ARI=SAF IRK) GEN:Alel genlerin aynı olduğu gendir.ÖR:;aa,AA.

HETEROZİGOT(MELEZ=HİBİRİT) GEN:Alel genlerin farklı olduğu gendir.ÖR:BB,bb.

DOMİNANT(BASKIN=BAŞAT) GEN:Dış görünüşte etkisini gösterir.büyük harflerle gösterilir.

RESESİF(ÇEKİNİK) GEN:Dış görünüşte etkisi gizlidir.Küçük harfle gösterilir.

FENOTİP:Dış görünüşümüzde ortaya çıkan durumdur.

GENOTİP:Genlerimizle ilgili olan durumdur.

Canlılardaki karakterlerin oluşumunu, yavru döllere geçişini ve canlılarda gözlenen çeşitliliğin nedenlerini inceleyen bilim dalına genetik veya kalıtım denir. Canlıların sahip oldukları, anne veya babalarından aldıkları özelliklere kalıtsal özellikler denir. Saç rengi, saç şekli, göz rengi gibi.

Canlının kendi yaşamını ve vücudunu etkileyen özelliklere kalıtsal olmayan özellikler denir. Kilo, saç uzunluğu gibi. Kalıtsal özellikler anne ve babadan yani atalardan yavrulara sadece üreme olayı ile geçebilir.

Resimlerde görüldüğü gibi canlılar birbirleriyle aynı özellikleri taşımaz. Aynı anne babanın çocuğu olmamıza rağmen, kardeşlerimizle bile birbirimize tam olarak benzemeyiz.( Tek yumurta ikizleri hariç ) Canlıların farklı olması değişik karakterlere sahip olmalarıyla ilgilidir. Örneğin, saç şeklinin kıvırcık ya da düz olması, göz renginin yeşil ya da kahverengi olması gibi.

Mendel’ in Çalışmaları

Yavruların anne babaya benzemesi ama onların aynısı olmaması, yıllardır bilim insanlarının sorgulayıp araştırma yaptığı konulardan biridir. Bu bilim insanlarından biri de Gregor Mendel’ dir. Mendel ( 1866’da Mendel Kanunları’ nın keşfedilmesi)  bezelyeler üzerinde yaptığı çalışmalar ile bugünkü genetikçilere önderlik etmiştir. Bunu 1905’te gen, genotip ve fenotip terimlerinin kullanılması izler.1906’ da ise William Bateson ilk kez genetik terimini kullanır.1949yılında kalıtsal hastalık olduğu belirlenmiş orak hücreli anemi hastalığı ve 1959’da insan kromozomlarındaki anormallikler keşfedilmiştir.1986 yılı insan genlerinin klonlanması ve günümüzde ise bilim insanları 1988’ de başlayan İnsan Genom Projesi’ni tamamlamaya çalışmaktadır.

Mendel’in bezelyeler üzerinde yaptığı çalışmalardan çıkardığı sonuçlar bütün canlılar için genelleştirilmiş ve geçerli olmuştur.

Mendel’ in bezelye bitkisini kullanma nedenleri

* Çabuk döl vermeleri

* Yetiştirilmesinin kolay olması

* Dişi ve erkek organın aynı çiçekte olması

* Bezelyelerdeki dişi ve erkek organlarının taç yapraklar ile sarılı olması (Bu nedenle yabancı tozlaşma yapmaz.)

* Çok çeşitli özelliklere sahip olmaları ( yuvarlak-buruşuk tohum, sarı-yeşil tohum, mor- beyaz çiçekli bezelye gibi )

Mendel’ in yapmış olduğu ilk çalışma

           

Mendel deneylerine başlarken incelediği karakter açısından zıt özellik gösteren saf döl (arı döl) bireyler seçmiştir. Ata canlıdan birinin çiçeğindeki olgunlaşmış erkek organın başçığını keserek bu bitkinin kendi kendini döllenmesini engellemiştir. Daha sonra zıt özellik gösteren başka bir çiçeğin erkek organlarının daha önce erkek organları alınmış çiçeğin tepeciğine taşımış ve yapay olarak döllenmenin gerçekleşmesini sağlamıştır. Bu uygulama sonucu oluşan yeni bireylerin ana ve babadan yalnız birine benzediğini gözlemiştir.

Mendel Deneyi

Mendel uzun bezelye ile kısa bezelyelerin saf döllerini tozlaştırdığında birinci kuşağın tümünde uzun bezelyeler elde etti. Birinci kuşakta elde ettiği bezelyeleri kendi aralarında tozlaştırdığında ise oluşan bezelyelerin ¾’ ünün uzun , ¼ ‘ünün ise kısa olduğunu gördü. Mendel, yaptığı bu çalışmalarda bezelyelere ait farklı özelliklerin(tohum sekli, çiçek rengi gibi) birinci kuşaktan ikinci kuşağa nasıl aktarıldığını göstermiş ve kalıtımın temel ilkelerini keşfetmiştir.

Peki Mendel Nasıl Bir deney yapmıştır?

                Mendelin yaptığı çalışma

Saç rengi, saç şekli, dil yuvarlama gibi özellikler çevremizdeki bireyler arasında farklılık göstermektedir. Bu özellikler kalıtsal olup bir önceki kuşaktan bir sonraki kuşağa aktarılan özelliklerdir. Bu özellikler bir sonraki kuşağagenlerle aktarılır. Kalıtsal bilgileri taşıyan genler üreme hücreleri ile yavru canlıya geçer.

Genler harflerle gösterilir. A, a, B, b gibi.

2n kromozomlu canlıların tümünde her karakter için iki gen bulunur. Aynı karaktere etki eden genler anne ve babadan gelen belirli kromozomların karşılıklı bölgelerinde bulunur.

Bu genler birbirinin aynısı olabileceği gibi farklı da olabilir.

AA, bb, Bb, Aa

Karakterle ilgili aynı genleri taşıyan bireylere saf döl, farklı genleri taşıyan bireyleri taşıyan bireylere ise melez döldenir.

AA, BB --------à Saf Döl (homozigot)

Aa, Bb  --------à Melez Döl (Heterezigot)

Her organizma türü kendine özgü sayı ve çeşitte genlere sahiptir. İlk kuşakta kendi özelliklerinin ortaya çıkmasına neden olan genler baskın genlerdir(Dominant). Baskın genle birlikte bulunduğu zaman kendi özelliğini gösteremeyen genler ise çekinik genlerdir (Resesif). Genler harflerle ifade edilir. Büyük harf baskın geni aynı harfin küçüğü çekinik geni temsil eder.Bir organizmanın fenotipinin meydana gelmesini sağlayan genetik yapıya genotip,canlıların dış görünüşünde gözlemleyebildiğimiz özelliklere fenotip denir.

Genetik Yapının Gösterimi (GENOTİP)	Genlerin Görünümdeki Etkisi (FENOTİP)
UU	Mor çiçekli bezelye
Uu	Mor çiçekli bezelye
uu	Beyaz çiçekli  bezelye

Bezelye Bitkilerinde Olan Bazı Özellikler

Karakter	Baskın özellik	Çekinik özellik
Tohum şekli	Buruşuk	Yuvarlak
Tohum rengi	Yeşil	Sarı
Meyve rengi	Yeşil	Sarı
Gövde uzunluğu	Kısa	Uzun

İnsanlarda Olan Bazı Özellikler

Karakter	Baskın özellik	Çekinik özellik
Saç rengi	Siyah Saç	Sarı-Kahverengi Saç
Saç şekli	Kıvırcık saç	Düz saç
Kulak memesi	Normal	Yapışık
Dil yuvarlama	Dil yuvarlayabilme	Dil yuvarlayamama
Göz rengi	Siyah ve kahverengi göz	Mavi ve yeşil göz

Çaprazlama

Üreme hücrelerindeki kromozomların üzerinde bulunan genlerin birleşmesine çaprazlama denir.

Örnek:

1)     Saf döl yuvarlak tohumlu bezelye ile saf döl buruşuk tohumlu bezelye çaprazlanıyor.

      a) İlk kuşakta oluşan yavruların genotip ve fenotipi nasıldır?

      b) İlk kuşakta oluşan yavrular çaprazlandığında oluşan yavruların genotip ve fenotipi nasıldır?

      c) İkinci kuşakta oluşan yavruların yuvarlak tohumlu olma olasılığı nedir?( Bezelyelerde yuvarlak tohumlu bezelye buruşuk tohumlu bezelyeye baskındır)

Çözüm: a,b)

Fenotip	Yuvarlak	Buruşuk
Genotip	YY	Yy
İlk dölde oluşan yavruların genotipi	Yy
İlk dölde oluşan yavruların fenotipi

Çözüm: c)

Fenotip	Yuvarlak	Yuvarlak
Genotip	Yy	Yy
İkinci dölde oluşan yavruların genotipi	YY       Yy         Yy      yy
İkinci dölde oluşan yavruların fenotipi

PARALELKENAR İLE İLGİLİ ÇÖZÜMLÜ SORULAR

PARALELKENAR İLE İLGİLİ ÇÖZÜMLÜ SORULAR

                                                                                                           ÇÖZÜMLER

            

                 

              

                   

                  

            

                


               


               



              

           

                                                                      

İTME VE MOMENTUM KONU ANLATIMI (VİDEO)

INTERESTING DESIGNS

PERFECT DESING

CEP TELEFONUNU ŞARJ EDEN MUCİZE KUMAŞ!

Yeterli miktarda güneş enerjisini içine çektikten sonra cep telefonları için şarj aleti görevini görebilen bir kumaş bir devrim niteliğinde.

Japon medyasına göre bu kumaştan dikilmiş olan giysinin sahibinin sadece kot pantolon veya kazağının şarjını açması ve telefonuna bağlaması gerekecek. 

Bilim insanlarının bunu piyasaya sürmeden önce bazı düzeltmeler yapılıp eksiklerin tamamlanması gerektiğini düşündükleri için bu kumaş henüz üretime ve satışa sunulmadı. 

“Mucize kumaş” tasarımcıları şu an itibariyle bu buluşla ilgilenen birçok üretici ile temasa geçti. 
i

REMEDIES

 remedies

DÜNYANIN EN YAŞLISI ŞU AN O

115 yaşınadki Jiroemon Kimura, dünyada yaşayan en yaşlı insan unvanının yeni sahibi. Kimura'nın adı yakında Guines Rekorlar Kitabı'nda yerini alacak. Kimura 19 Nisan 1887 yılında doğdu. Tüm yaşamı boyunca Kyoto kentinin Ketango kasabasında postacı olarak çalıştı. Emekli olduktan sonra çiftçilikle uğraştı. Kendisini dinç hisseden Kimura uzun ömrünü dengeli bir diyete ve beynini de her zaman dinç tutma kararlılığına borçlu olduğunu vurguladı. Öyle ki son zamanlarda İngilizce öğreniyor. Uzun ömürlü Kimura’nın oldukça geniş bir ailesi var.  14 torunun çocuğu, 25 torunun torunu ve 13 torun torunun çocuğu var. Kendisi oğlunun ailesi ile birlikte yaşıyor.

Dünyanın en yaşlı insanı unvanı Kimura’ya bu unvana sahip iki kadının ölümünden sonra geçti. Rekor sahibi iki Amerikalı kadın, Bess Kupper ve Dina Mnfredini, 116 ve 115 yaşlarında hayata veda ett
i

DOLABINDA 7 ZEHİRLİ YILAN ÇIKTI!

Avusturalya’da Donna Sim isimli bir anne, oğlunun dolabını açınca hayatının şokunu yaşadı.


 Dolapta tam 7 zehirli yılan bulan kadın, hayrete düşüren olayı geç olmadan gün yüzüne çıkardı. 3 yaşındaki Kyle Cumming’in yılanları bahçede yumurta halindeyken bulup plastik bir kutuya sakladığı öğrenildi.

Yetkililer, Donna’nın geç kalması halinde korkunç bir olayın yaşanabileceğini hatırlatarak, yılanların henüz plastik kabın kapağını açacak kadar büyümemesinin büyük bir şans olduğunu belirtti. Aile, buldukları yılanları doğaya salınması için yetkililere teslim etti. Doğu kahverengi yılanı inland taipanın ardından dünyanın en zehirli ikinci kara yılanıdır
.

DÖRTGENLER

DÖRTGENLER 11. SINIF KONU ANLATIMI(VİDEO)

MODALS

= CAN =

1. Yetenek (Ability):
I can swim.- Yüzebilirim.

2. Birşeyin nasıl yapılacağını bildiğimiz durumlarda (Knowing how sth. is done): I can make a cake.(Kek yapabilirim.)

3. İhtimal (Possibility):I can come to see u tomorrow. – (Yarın seni görmeye gelebilirim.)

4. Ricalarda (Request):
Can you open the door, please? – (Kapıyı açabilir misin?)

5. İzin isterken veya izin verirken (Asking for / and giving permission)
Can I study in this room? –( Bu odada çalışabilir miyim?)

When you finish your homework, you can watch TV.( Ödevini bitirdiğinde TV izleyebilirsin.)

6. Tahminlerde-olumlu/olumsuz (Prediction-question-negative): Who can that be at the door? He can’t be my dad.-( Kapıdaki kim olabilir? Babam olamaz. )

           **Can = İs Able To
            =  COULD  =


     1. Geçmişteki yetenekler (Past ability):     At what age could you speak?-( Kaç yaşında konuşabildin?)

     2. Geleceğe yönelik ihtimallerde (Future Possibility):     The doctor could see you at 3.-( Doktor seni saat 3’ te görebilir.)

     3. Ricalarda (Request) :      Could I borrow your dictionary? – (Sözlüğünü ödünç alabilir miyim?)

     **Could = Was / Were Able To

= BE ABLE TO (WAS / WERE ABLE TO) =

       *** Was - Were able to kullanılırken anlamda could ve can kullanımındaki gibi genel yetenek söz    konusu olmadığı için anlamında tek olayı aramak gerekir.***

ÖR:I was able to read this book well in the competition.(yarışmada daha iyi okuyabilirdim.)tek bir olayı bildirir.)

1. Tüm zamanlarla birlikte yetenek olarak (With all tenses- ability)She’ll be able to keep her appointment tomorrow. :Randevusunu yarın için elde tutabilecek.

2. Fırsatlarda (Opportunity): I’ ve a week’s holiday next month.I’ll be able to go on a holiday. – Bir dahaki ay bir haftalık tatilim var. Tatile gidebileceğim.

3. Fiziksel başarılarda (Physical achievement) ( managed to do)Mary was able to answer all questions on exam paper. – (Mary sınav kağıdındaki tüm soruları cevaplayabildi.)

** İs Able To = Can   , Was / Were Able To = Could

 =  WILL =

1. Kararlılık ( Determination):
I’ ll pass that exam.- (Şu snıavı vereceğim.)

2. Gelecek hakkında fikir ve tahminlerde (Prediction and opinion for the future)It will rain.- (Yağmur yağacak.)

3. Söz verirken (Promise): I’ll do whatever u say. – (Sen her ne dersen yapacağım.)

4. Kaçınılmaz durumlarda (Unavoidable situations):Accidents will happen. – (Kazalar olacak.)

5. Reddederken (Rejection):I’ll not talk to you. – Seninle konuşmayacağım.

6. İsteklilik - niyet (Willingness – intention):I’ll help you to do the works.-( İşlerini yapmada sana yardım edeceğim.)

7. Davetlerde – tekliflerde (Invitation – offer):
Will u have some tea? (Biraz çay alır mısınız?)

 =  WOULD =

1. Kibar ricalarda (Polite Request):Would you open the door, please? –( Lütfen kapıyı açar mısınız?)
2)Suggestions (önerilerde)

Would you like some coffee?(biraz kahve alır mısın ?)

**Would you like me to...? = Do you want ..... ?

 =  MAY  =

1. İzin isterken/verirken (Ask for/ give permission-request): May I come in? – İçeri gelebilir miyim?

You may leave when you finish?- Bitirince ayrılabilirsin.

2. Olasılık- makul tahminlerde (Probability-reasonable guess): Don’t touch it! It may be hot.- Ona dokunma! Sıcak olabilir.

**May I ....? = İs ıt OK if .....?

=  MIGHT  =

1. Olasılık-(may’ den daha zayıf) (Probability (weaker than may): I don’t know where he is, he might be at work.-( Nerede olduğunu bilmiyorum. İşte olabilir.)

2. Kibar bir şekilde İzin isterken (Ask for permission/ request): Might I use your phone?- (Telefonunuzu kullanabilir miyim?)

**Might = It's possible

=  MUST =

1. Güçlü gerekliliklerde (Strong necessity): The lecture must begin right now. – Ders şimdi başlamalı.

2. Tahmin – mevcut durum hakkında yaptığımız çıkarımlarda (Prediction-deduction about a present situation):
He looks terrible.He must be ill.- Berbat görünüyor. Hasta olmalı.

3. Yasaklarda (Prohibition): You mustn’t speak during the exam. – Sınav sırasında konuşmamalısınız.

**Must = Duty ,You are obligated to do something.

**MUSN'T (Yasaklarda):
**Musn't = It's forbidden to do something
                It's prohibited to do something.
                It's out of laws to do something.
                                                                     =  SHOULD  =

                        
1. Görevlerde, gerekliliklerde-must’ dan daha zayıf bir ifade, tavsiyelerde (Duty, necessityweaker than must), advice:He should get up early. – (Erken kalkması gerekir.)

**Should=It's my advice/ I advise you to...

= OUGHT TO =

   1.Genel tavsiyelerde (General advice):   We ought to study.-( Ders çalışmamız lazım.)

  2. Tavsiyelerde (Advice):   You ought to eat less. – Daha az yemen lazım.

  3. Beklentilerde (Expectation):
 My friend works hard. He ought to be successful. – (Arkadaşım çok çalışır. Başarılı olması lazım.)

**Ought to = ıt's a good thing / good idea.
  
                         = HAVE TO / DONT HAVE TO / NEEDN'T / DİDN'T HAVE TO=

 1) Duty,obligation,necessity :(Zorunluluk,görev,gereklilik)

  - You have to go to the dentist for your toothache.

**  Have To = It is necessary to do something

2)Don't Have To / Needn't:(Gerek Yok ):

 - I dont have to cook meal because we go out for dinner.

** Don't Have To = It İsn't Necessary..

3) Didn't Have To / Didn't Need to : ( Gerek Yoktu ):

 - Yesterday was Saturday,I didn't have to go to school.

**Didn't Have To = It wasn't necessary...